ولتاژ دو سر باتری
جایگاه درس

ولتاژ دو سر باتری - آموزش تصویری - زبان ساده


ولتاژ دو سر باتری موارد زیر مکمل هم هستند. برای یادگیری پایدار، از همه آنها استفاده کنید:
1- متن را بخوانید
2- در آزمون شرکت کنید
توضیح بیشتر: دکمه راهنما در نوار بالایی را کلیک کنید .

اختلاف پتانسیل دو سر باتری، نیروی محرکه، جریان الکتریکی، و مقاومت درونی باتری

سلام
ابزار زیر فوق العاده و بی نظیر است. چون بهترین شیوه یادگیری حل مسئله را ارائه می کند. در هیچ جای دیگری چنین ابزار فوق العاده ای را نمی توانید پیدا کنید. برای طراحی آن وقت زیادی صرف کردیم و کاملا رایگان در اختیار عموم قرار دادیم. لطفا از آن استفاده کنید. اعداد مختلف را وارد کنید و آنها را تغییر دهید. به این ترتیب شما می توانید بی نهایت سوال با پاسخ تشریحی ایجاد کنید. از همه مهمتر، حتی می توانید مسائل درون یا آخر فصل و نیز مثال های کتاب درسی را با آن حل کنید.
معلمان محترم می توانند برای طراحی سوال و یا بررسی درستی سوال خود، از این ابزار ارزشمند استفاده کنند( پس از آنکه نرم افزار سوال را تولید کرد می توانید ظاهر و ادبیات سوال را به دلخواه خود تغییر دهید). با احترام: ژرفنما
روش استفاده:
در قسمت پایین، چهار ورودی اعداد وجود دارد. در سه ورودی، عدد دلخواه خود را وارد کنید. سپس روی دکمه محاسبه کلیک کنید. تا حل تشریحی آن، ارائه می شود.
توضیح بیشتر
  1. فرض کنید سه ورودی برای عدد داریم اگر در ورودی اول و دوم، عدد وارد کنید کمیت سوم حساب می شود. اما اگر در ورودی دوم و سوم، عدد وارد کنید کمیت اول حساب می شود و ...
  2. برای وارد کردن اعداد توان دار، ما از ساده ترین روش ( یعنی e-notation )استفاده کردیم. برای این کار، از حرف e استفاده کنید. مثلا 105 × 3 را به صورت 3e5 وارد کنید همچنین 5-10 × 3 را به صورت 3e-5 وارد کنید عدد 19-10 × 1/6 را به صورت 1.6e-19 وارد کنید
    عددی مانند 105 را به صورت 1e5 وارد کنید.(یعنی به صورت e5 وارد نکنید).
    دقت کنید هنگام وارد کردن e صفحه کلید شما انگلیسی باشد وگرنه وارد نمی شود.
  3. برای وارد کردن اعداد اعشاری، مثلا 6/5 به جای علامت اعشار / از علامت نقطه . استفاده کنید








1 - باتری یا نیروی محرکه آرمانی ( ایده آل) و واقعی


باتری آرمانی و باتری واقعی

ابتدا لازم است مقاومت درونی را شرح دهیم.

 انرژی لازم برای برقراری جریان در مدار، توسط باتری فراهم می شود. اما حقیقت این است که در مدار مقاومت وجود دارد. مقاومت ها با عبور جریان مخالفت می کنند. بنابراین بخشی از انرژی به صورت گرما تلف می شود. 

مقاومت درونی: مقاومتی است که درون باتری وجود دارد و بخشی از انرژی باتری را در درون باتری به صورت گرما هدر می دهد.

باتری آرمانی: باتری است که درون آن مقاومتی وجود ندارد. به عبارت دیگر مقاومت درونی ندارد. بنابراین گرمایی تولید نمی کند و انرژی را هدر نمی دهد. چنین باتری در دنیای واقعی وجود ندارد. به همین دلیل به آن باتری آرمانی می گویند.

باتری واقعی: باتری است که درون آن مقاومت وجود دارد. یعنی مقاومت درونی دارد. بنابراین گرما تولید می کند و انرژی را هدر می دهد. باتری ها در دنیای واقعی، به همین شکل هستند.

ضمنا مقاومت درونی را با r نشان می دهند. یکای آن اهم است. اهم را با Ω نشان می دهند. مثلا  r = 1Ω .


2 - رابطه نیروی محرکه و مقاومت درونی


فرمول نیروی محرکه و مقاومت درونی باترییک باتری را در نظر بگیرید که دارای مقاومت درونی r است. وقتی که جریان از باتری می گذرد. بنابر قانون اهم (درس های قبل)  اختلاف پتانسیل( ولتاژ) دو سر مقاومت درونی با رابطه v = ir محاسبه می شود. به این کمیت افت پتانسیل می گویند. بنابراین به همین اندازه، از نیروی محرکه کم می شود. در نتیجه به فرمول روبرو می رسیم(V= ε – Ir).
  1.   V = اختلاف پتانسیل( ولتاژ) دو سر باتری ( بر حسب ولت v )
  2.   ε = نیروی محرکه باتری ( بر حسب ولت v)  
  3.   I = جریان الکتریکی (بر حسب آمپر A ) 
  4.   r = مقاومت درونی باتری ( بر حسب اهم Ω)
  5.   Ir = افت پتانسیل دو سر باتری ( بر حسب ولت v)

نماد باتری و نیروی محرکه و مقاومت درونی را در شکل نشان دادیم. اگر در عبارات بالا، دقت کرده باشید، اختلاف پتانسیل دو سر باتری و نیروی محرکه و افت پتانسیل بر حسب ولت بیان می شوند. بنابراین از جنس هم هستند.

به این مثال ساده توجه کنید تا مفهوم این رابطه را خوب متوجه شوید. فرض کنید نیروی محرکه باتری 12 ولت است. افت پتانسیل دو سر مقاومت درونی  برابر 2 ولت است. ولتاژ دو سر باتری، 2 ولت کمتر از نیروی محرکه است. یعنی ولتاژ خروجی باتری 10 ولت است.

مثال 1: مثال اول نیروی محرکهنیروی محرکه یک باتری برابر 9 ولت و مقاومت درونی آن 1 اهم است. فرض کنید جریان 2 آمپر از آن عبور می کند. مقادیر زیر را حساب کنید:
  1.  افت پتانسیل 
  2.  اختلاف پتانسیل دو سر باتری( ولتاژ خروجی)
  3. اگر این باتری یک باتری ایده آل یا آرمانی بود چه تفاوتی ایجاد می شد؟
پاسخ:
محاسبه ولتاژ دو سر باتری
  1. در قسمت اول: وقتی صحبت از افت پتانسیل باتری می شود منظور اختلاف پتانسیل دو سر مقاومت درونی آن است. بنابر محاسبه روبرو، برابر 2 ولت است.
  2. برای محاسبه اختلاف پتانسیل دو سر باتری باید افت پتانسیل را از نیروی محرکه کم کرد.
  3.  این قسمت مهم است بنابراین پاسخ را به صورت نکته زیر بیان می کنیم.


توجه:  در باتری ایده آل یا آرمانی مقاومت درونی صفر است بنابراین افت پتانسیل نداریم در نتیجه اختلاف پتانسیل دو سر باتری برابر نیروی محرکه است. در این حالت هیچ انرژی در باتری تلف نمی شود.

مثال 2: از یک مدار تک حلقه وقتی که جریان 2 آمپر می گذرد ولتاژ دو سر باتری 5 ولت است. وقتی که جریان 3 آمپر می گذرد ولتاژ دو سر باتری 4 ولت است. نیروی محرکه و مقاومت درونی باتری را حساب کنید
پاسخ:
در دو حالت فرمول نیروی محرکه را به کار ببرید و تشکیل یک دستگاه بدهید. باید به جواب های ε = 7v و r=1Ω  برسید.


توجه: اگر یک ولت سنج به دو سر باتری متصل کنید، ولت سنج نیروی محرکه را اندازه نمی گیرد بلکه اختلاف پتانسیل دو سر باتری( ولتاژ ) را اندازه می گیرد. مگر آنکه باتری آرمانی باشد در این صورت نیروی محرکه با ولتاژ یکی است و ولت سنج نیروی محرکه را نیز نشان می دهد.

سوال های چهار گزینه ای

در سوالات زیر لطفا گزینه درست را انتخاب کنید.
1- کدام عبارت درباره یک باتری ایده آل( آرمانی) درست نیست؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
2- نیروی محرکه یک باتری برابر 12 ولت و مقاومت درونی آن 2 اهم است. فرض کنید جریان 0/5 (نیم) آمپر از آن عبور می کند. اختلاف پتانسیل دو سر باتری چند ولت است؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
3- نیروی محرکه یک باتری 20 ولت است. ولتاژ دو سر آن 14 ولت و جریان 2 آمپر از آن می گذرد. مقاومت درونی آن چند اهم است
a-
b-
c-
d-
. . . . . .
4- مقاومت درونی یک باتری 3 اهم و جریان 2 آمپر از آن می گذرد. اگر اختلاف پتانسیل دو سر باتری 34 ولت باشد، نیروی محرکه باتری چند ولت است؟
a-
b-
c-
d-
. . . . . .

سوال های پرتکرار


تفاوت باتری ایده آل ( آرمانی) با باتری واقعی در چیست؟

باتری ایده آل مقاومت درونی ندارد. بنابراین، نیروی محرکه آن، با ولتاژ دو سر باتری برابر است. در نتیجه، هیچ انرژی درون باتری تلف نمی شود.

چه رابطه ای بین ولتاژ و نیروی محرکه یک باتری وجود دارد؟

رابطه بین این دو به صورت v = ε -Ir است. در متن درس به زبان ساده و با مثال کار شد.

امتیاز دهی

ممنون که با دادن امتیاز، باعث دلگرمی ما جهت ادامه کار می شوید.
1 2 3 4 5

تعداد رای = 1
میانگین امتیاز 5 از 5

بخش نظرات


نظر"مریم":
اگر باتری واقعی داشته باشم که مدار باز باشه یعنی کلید مدار باز باشه و جریان برقرار نباشه با بفرض اون که نیروی محرکه باتریз و مقاومت درونی r اونوقت در این حالت ولت سنج رو به دوسر باتری وصل کنیم چه اختلاف پتانسیلی رو نشون میده з یا з_irرو؟
پاسخ "ژرفنما" به این نظر : سلام شماوقتی ولت سنج را به دو سر باتری وصل می کنید مقدار جریانی که از مدار می گذرد بسیار کم است. زیرا مقاومت ولت سنج بسیار بالا است اما این جریان صفر نیست. اختلاف پتانسیلی که ولت سنج نشان می دهد ε_ir است. زمانی یک ولت سنج عددی به اندازه ε نشان می دهد که r صفر باشد. در این صورت ir صفر خواهد شد. چون باتری که شما فرض کردید واقعی است بنابراین r صفر نیست در نتیجه ولت سنج ε-ir را نشان می دهد. اگر این توضیح کافی نیست لطفا دوباره بپرس
نظر"مریم":
ساده وروان بسیار سپاسگزارم
پاسخ "ژرفنما" به این نظر : سلام ممنون از اینکه مفید بود خوشحال شدم

--------------